Kiezen voor ZZP  

Algemeen

De kozijnen van een huis schilderen. Een artikel schrijven voor een folder. Gehandicapten begeleiden op een zorgboerderij. Particulieren voorzien van financieel advies. Werknemers en zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) doen vaak hetzelfde werk. Toch hebben zij te maken met andere rechten en regels.

Positie op de arbeidsmarkt
 

Volgens het arbeidsrecht kan iemand in dienstverband of als zelfstandige (bijvoorbeeld een zzp’er) werken.

Iemand die in dienstverband werkt, staat onder gezag van zijn werkgever. Dit betekent dat hij of zij alle redelijke instructies en opdrachten van zijn werkgever zelf dient uit te voeren. In ruil daarvoor ontvangt een werknemer loon.

Om te voorkomen dat werknemers worden onderbetaald, gevaarlijk werk moeten doen of zonder reden worden ontslagen, heeft de overheid regels vastgesteld. Zo hebben werknemers recht op minimumloon, krijgen zij vakantiedagen en mogen zij niet zomaar worden ontslagen. Daarnaast wordt hun loon doorbetaald bij ziekte en kunnen zij een uitkering krijgen bij arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Werknemers moeten daarvoor een premie afdragen (geldt niet voor werkloosheid, WW), die hun werkgevers inhouden op het loon. Ook werkgevers dragen  premies af voor deze verzekeringen.

Een zelfstandige is niet ondergeschikt aan zijn opdrachtgever. Bescherming voor onderbetaling of ontslag heeft hij dus niet nodig. Ook heeft hij geen recht op een uitkering bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Zijn opdrachtgevers en de zzp’er zelf dragen immers geen premies af voor deze werknemersverzekeringen.

Een ondernemer sluit voor elke opdracht een commerciële overeenkomst met de klant. Zij maken daarin bijvoorbeeld afspraken over het werk, de opleverdatum en het tarief. De ondernemer bepaalt hoe, wanneer en door wie het werk wordt uitgevoerd. Meestal gebeurt dit in samenspraak met de klant.

Eigen risico

De keuze om als zzp'er te gaan werken, betekent dat iemand zelf verantwoordelijk wordt voor zijn inkomen. Dat geldt ook wanneer de ondernemer ziek of arbeidsongeschikt raakt, geen opdrachten binnenkrijgt of stopt met werken.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat ondernemers het prettig vinden om voor eigen rekening en risico te werken. De overheid geeft hen daarin de ruimte. Zzp’ers die dat willen, kunnen een verzekering voor ziekte of arbeidsongeschiktheid afsluiten op de particuliere markt of bij het UWV. In het laatste geval moeten zij voorheen in loondienst hebben gewerkt en zich binnen 13 weken na de start van hun zelfstandige werkzaamheden bij het UWV aanmelden. Een verzekering is niet verplicht, maar wordt wel aangeraden door de overheid.

Werknemersverzekeringen, zoals de Werkloosheidswet, Ziektewet en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA), zijn niet toegankelijk voor zelfstandigen. Deze verzekeringen zijn alleen bedoeld ter bescherming van werknemers. Zelfstandigen dragen hiervoor ook geen premie af.

Op het moment dat een ondernemer (tijdelijk) niet in staat is om zichzelf en zijn gezin te onderhouden, en ook geen financiële maatregelen heeft genomen, kan hij een beroep doen op (bijstand) van de overheid.

Zelfstandigen hebben wel recht op volksverzekeringen, zoals de Algemene Ouderdomswet (AOW) en de Kinderbijslagwet. De premie voor volksverzekeringen wordt betaald via de inkomstenbelasting.

Grijs gebied tussen werknemers en zzp’ers

Sinds de opkomst van de zzp'ers is het grijze gebied tussen werknemers en ondernemers groter geworden. Steeds meer ondernemers bieden alleen hun eigen arbeid, kennis of vaardigheden aan. Zo ontstaan 2 groepen werkenden (ondernemers en werknemers) die hetzelfde werk doen, maar een andere gezagsverhouding hebben met hun werkgever/klant en die te maken krijgen met andere rechten en plichten bij ziekte, arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en pensioen.

Als veel werknemers hetzelfde werk gaan doen maar dan als zzp’er, kan dit gevolgen hebben voor de fiscale regelingen voor ondernemers of voor het sociale stelsel voor werknemers. Het kabinet heeft de Sociaal Economische Raad (SER) in 2009 gevraagd de bestaande regelingen voor ondernemers en werknemers te onderzoeken en eventueel advies uit te brengen over hervormingen.